Şema Terapi Nedir?

Bu materyal Uzman Klinik Psikolog Ömer Aykutalp Börklü tarafından hazırlanmış olup Hayatı Yeniden Keşfedin kitabı ve Şema Terapi Kuramının özeti niteliğini taşımaktadır.  

Şemalar en genel hatlarıyla bu şekilde özetlenebilmekle birlikte şemaların temel olarak 3 ana özellikleri vardır:

Ömür boyu devam eden temalardır, öz yıkıcıdırlar ve hayatta kalmak için savaş verirler.

 

Yine şemaların yarattığı olumsuz duygularla başa çıkmak için 3 tip baş etme yöntemimiz vardır bunlar ise Teslim, Kaçınma ve Aşırı Telafi isimlerini taşırlar.

​

Teslim: Kendimizi değişim konusunda umutsuz hissetmemiz aracılığıyla şemamızın bizde yarattığı durum ve gerçekliğe teslim oluruz.

​

Kaçınma: Şemayla ilgili daha olumsuz duygulara dalarken bu acıdan kaçmaya çalışırız ne hissettiğimizle yüzleşmemek için şemaların tetiklenebileceği düzlemlerden kaçınmaya çalışırız. Gerçeklikle yüzleşmediğimiz içinse bunu sorun olarak kabul etmez dolayısıyla değiştirmeye çalışmayız.

​

Aşırı Telafi: Bu yöntemse ise şemanın tam tersi gibi yapmaya çalışarak onu yenmeye çalışırız ancak bu yöntemde de şemaya saldırıyı sürdürmek o kadar kolay olmadığı için çoğu zaman yokmuş gibi yaparak kaçınma stratejisine benzer bir sonuç alırız.

​

Peki biz bu şemaları nasıl değiştireceğiz?

Öncelikle kendi şemalarımızı tanıyıp adlandırmamız gerekmekte, bunu terapistinizle birlikte hangi çocukluk yaşantılarınızın hangi şemalarınızın tohumlarını attığını keşfederek başlayabilirsiniz.

Sonrasında şemanın geçerliliğini sağlıklı erişkin taraf aracılığıyla mantıklı bir şekilde çürütme kısmı seni bekliyor olacak, şemanın geçerli olduğuna inandığın sürece bunu değiştiremezsin.

Bu düzlemde şemanın gelişmesine sebep olan ebeveyn, kardeş veya arkadaşlarına bir mektup yazarak başlayabilirsin.

Şema örüntülerini ayrıntılarıyla incelemeye devam edebilirsin.

Bunlar olup biterken ebeveyninin sende açtığı bazı yaraları affetmek de sana uzun vadede çok daha iyi gelebilir.

Hangi engeller değişime karşı seni bekliyor?

Şemayı kabul etmek yerine aşırı telafi etmek durumu sıklıkla zorlaştırır.

Şemanın deneyimlenmesi yani tetiklenmesinden kaçınmak bu süreci zorlaştırabilir.

Şemaya teslim olup “rasyonelmiş” gibi yaparsan bu değişim imkânsızlaşabilir.

Zor olan bir şemayla başlarsan işler planladığın gibi gitmeyebilir.

Şemanın mantığına ters düştüğünü görmene rağmen duygusal olarak geçerli olduğunu hissettiğinde duygularına teslim olursan şemaların güçlenir.

Değişim sürecin için disiplinli bir şekilde devam etmezsen yine bazı şemalar “hortlayabilir”.

Planladığın ve sana verilen ödevleri uygulamakta zorlanırsan şemaların direnç gösterebilir.

Tek başına düzeltemeyeceğin bazı yerleşmiş kökler yokmuş gibi yaparsan yine değişimde istediğin hızı göremeyebilirsin.

Materyalin bu kısmı açıklama amaçlı hazırlanmış olup bütün şemaları içermektedir
iyi okumalar dilerim.

Duygusal Yoksunluk: Hayatımda yeterince sevgi ve yakınlık yok, anlaşılmıyorum ve anlaşılmayacağım. Göğüsümün ortasında bir boşluk var.

 

Terk Edilme: İyi giden ilişkilerimin bile her an biteceğini hissediyorum. 

 

Kuşkuculuk: Diğerlerine yaklaşmak tehlikelidir, insanlar güvenilmezdir.

 

Sosyal İzolasyon: Hiçbir grubun önemli bir parçası değilim, yalnızım.

 

Kusurluluk: Bende bir şeyler eksik bu yüzden diğerleri kusurlarımı görürlerse benden uzaklaşırlar.

 

Başarısızlık: Diğer herkes benden daha iyi ben bir şeyleri beceremiyorum. Yetersizim.

​

İç-içe Geçme: Benim kendime ait bir hayatım yok, olup biten şeyleri hemen yakınlarıma anlatmalıyım anlatmazsam suçlu hissederim.

 

Bağımlılık: Ben zayıfım ve gündelik işlerde diğerlerine bağımlıyım. 

 

Tehditlere/Hastalıklara Karşı Dayanıksızlık: Her an başıma bir şey gelebilir ya da bir hastalığa yakalanabilirim ve bu durumla baş edemem.

​

Haklılık/Ayrıcalıklık: Ben diğerlerinin uyduğu kurallara uymak zorunda değilim, benim bu dünyaya yaptığım katkıların diğerlerinden daha önemli olduğunu düşünüyorum.

Durumlara karşıda sık sık öfkeliyimdir çünkü çok sık engellenme hissederim.

​

Yetersiz Özdenetim: Sıkıcı ve rutin işleri yapmak benim için çok zordur. Bir şeyleri hep ertelerim.
 

Statü Arayıcılık: Elalem ne der ya da diğerlerinin gördüğü başarılar benim için en değerlisidir.

​

Kendini Feda: Kendi ihtiyaçlarımı diğer insanlarınkinin önüne koymak beni mutlu eder. Başkaları beni hep diğerlerine karşı aşırı verici birisi olarak tanımlar.

 

Boyun Eğicilik: İstek ve ihtiyaçlarımı diğerlerine söylemekte zorlanırım. Hakkımı savunmak ve diğerlerine hayır demek benim için hiç kolay değildir.

​

Karamsarlık: Çok gülersen çok ağlarsın.​ İyi bir şey olursa bunun arkasından kötü bir şey geleceğini beklerim.

 

Duyguları Bastırma: Olumlu duygularımı diğerlerine açmayı utanç verici bulurum.

 

Yüksek Standartlar: En iyisini yapmalıyım ve yeterince iyi ile yetinemem. İkinci olduysam bunun ne anlamı var ki?

​

Cezalandırılma: Ben veya diğer insanlar hata yaptıklarında cezalandırılmayı hak ederiz.

​